İmar barışı kapsamı ve imar affından yararlanmak için başvuru yolları

Tüm yapıların kayıt altına alınması ve kentsel dönüşüm için gelir elde etmek için getirilen İMAR BARIŞI düzenlemesi tam olarak nedir? İmar barışı neleri kapsıyor? İmar barışı başvurusu nereye yapılacak? gibi soruların cevabını bu yazımızda verdik.

Başbakan Binali Yıldırım

BAŞBAKAN BİNALİ YILDIRIM’IN İMAR BARIŞI AÇIKLAMASI

Başbakan Binali Yıldırım, Bakanlar Kurulu sonrasında imar barışı için açıklamalarda bulundu. İşte, o açıklamalar;

Bir diğer müjdemiz imar barışıdır. Daha önce de anlattım bunu. Bu konuda çok kapsamlı çok köklü aşağı yukarı son 50 yılın artık kangren olmuş sorununu kökten çözecek bir kanun tasarısıdır. Bu imar barışı nasıl işleyecek? Türkiye’de şu anda 25 milyon civarında bağımsız bina var. Fakat neredeyse yarısı kadarı maalesef geçmiş yıllarda, özellikle de bunun büyük kısmı 2000 yılından önce yapılmış, imarsız yapılmış. Başkasının mülküne yapılmış, hazine arazisine yapılmış, meraya yapılmış, mülkiyet sorunu var. Bazıları da imar almış ama imara uygun yapmamış. İlaveler var, uygunsuzluklar var. Başka ne var? Bu yapıların tabi mülkiyet sorunu olduğu için arsa gözüküyor, tapusu yok. Tapuyu nasıl alacak? Hem arsa kendinin değil, yapı kullanım izni yok, bütün bu konulardan dolayı ne ortaya çıkıyor? Vatandaş su alamıyor, doğalgaz bağlatamıyor. Yapıyorsa da kaçak, yine suç işlemiş oluyor.

Mesela ben Gebze’ye gittim. Yavuz Selim mahallesinde yoğun geldi. İzmir Bornova, İstanbul Sarıyer, Beykoz, Karabağlar. Aslında Türkiye’nin, az veya çok… Normal şehirlerde de var, olmayan yer yok. Bütün bu konuları derli toplu bir şekilde ele alık. Aylarca çalışıldı buraya. Niye aylarca çalışıldı, bir haksızlık yapmayalım. Vatandaşın mağduriyeti gitsin ama haksız bir kazanç kapısı da açılmasın.

YAPI KAYIT BELGESİ VERİLECEK

Ne yapacağız? Burada bunları bir yapı kayıt belgesi vereceğiz. Çevre şehircilik bakanlığı bütün bunların tespitini yapacak. Ve bundan sonra da bu yapı kayıt belgesi daha sonraki imar alacaksa imar alırken işine yarayacaksa, veya kentsel dönüşüme gidecekse öncelik tanınacak. Veya tapu verileceği zaman da bu belge aranacak. Böylece vatandaş elindeki malıyla rezil olmuş vaziyette. Malı var ‘benim’ diyemiyor. 30 sene kullandığı evine benim diyemiyor. İmarla ilgili, mülkiyetle ilgili, elektrik, su altyapıyla ilgili sorunu var. Bina yapmış, arsa gözüküyor. Bütün bunları sona erdirecek reform düzeyinde düzenleme. Düşünün 13 milyon bina. Her birinde 5 kişi yaşasa ne kadar büyük bir nüfusa hitap ediyor. Ben İzmir’den biliyorum yapıların yüzde 62’si kaçak bir de depreme dayanıklı değil. Bu ilk ve en önemli adım.

Bu bir imar affı değildir. Bu bir imar barışıdır. Fark ne? İmar affı olsa, artık bu hakkı aldıktan sonra istediği gibi yıkar yapar kat fazla atar, sınırları geliştirir, emsalini değiştirir. Bunlar yok. Diyor ki kardeşim bu binanı ne zaman yaptın? 1982’de. Şimdi bu binanı tanıyorum. Elektrik mi almak istiyorsun, buyur al. Bir engel yok. Ama ben buraya kat atacağım. Yıkıp yeniden yapacağım, o zaman bir dakika diyecek. Belediyeye gidecek yapı kayıt belgesiyle. Oranın emsali neyse onu belediyeden alacak yeniden yapacak. Kurallar ne diyorsa o.

Bunun için sembolik bir ücret alınacak. Bir yapı kayıt belgesi alabilmek için… Bunun emlak değeri, bilinen değeri üzerinden yüzde 3 bir para alınacak. Ayrıca kat mülkiyeti ve tapuya geçtiği zaman da onlara da yine aynı yüzde 3 bir para alınacak. Böylelikle vatandaş oturduğu evinin sahibi olacak. Ve kaçak göçek olmaktan da kurtulacak, rahatlayacak.

Buradan para gelecek. Yani hatırı sayılı bir kaynak oluşacak. Bu kaynağı da deprem dönüşümüne ve bu çarpık yapılaşmaların düzenli, yaşanabilir, okuluyla parklarıyla yaşanır bir kentsel dönüşüm çalışmalarında kaynak olarak kullanacağız. Dolayısıyla buradan gelen para buraya yine alt yapının şehirleşmenin güzelleşmesi için kullanılmış olacak.

İMAR BARIŞINDAN KİMLER FAYDALANACAK? BAŞVURU SÜRECİ?

1- Hangi yapılar imar barışından faydalanacak?
31 Aralık 2017 tarihinden önce ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılmış yapılar imar barışına başvurabilecek ve Yapı Kayıt Belgesi alacak.

2- İmar barışının vatandaşa ne yararı var?
İmar barışı kapsamında, iskânsız yapılar kayıt altına alınarak iskân verilecek. Su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilecek. Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilecek.

3- İmar barışı ile kat mülkiyeti alınabilecek mi?
Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi’nin ve maliklerin yarısının muvafakatinin bulunması halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir.

4- İmar barışı için vatandaş ne zaman nereye başvurulacak? İmar barışında son başvuru tarihi nedir?
İmar barışı için, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kuruluşlara başvurulabilecek. İmar barışı için son gün 31 Aralık 2018 olarak belirlenmiş olup, bu tarihe kadar başvuru yapılabilecek. Bakanlar Kurulu’nun bu süreyi 1 yıl uzatma hakkı olacak.

5- Vatandaş ne kadar ödeme yapacak?
Yapılan tespit sonucunda arsa emlak değeri ile yapı yaklaşık maliyeti toplamı üzerinden yüzde üç oranında kayıt bedeli alınacak. 100 metrekarelik bir ev için ödenecek tutar 2 bin 250 liradan başlayacak. Lüks konutta Yapı Kayıt Belgesi alma bedeli 5 bin liraya kadar çıkacak. Ancak, cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis işlemi için bedelin iki katı ödenecek.

6- İmar barışı sonrası alınacak Yapı Kayıt Belgesi ne zamana kadar geçerli olacak?
Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanacak.

7- Bina, Hazine arazisi üzerindeyse ne olacak?
Hâzine’ye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na tahsis edilecek. Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerinin talepleri üzerine taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılacak. Bu durumda elde edilen gelirler bu maddenin ikinci fıkrasına göre genel bütçeye gelir kaydedilecek.

YAPI DENETİMİNDE YENİ DÖNEM
YAPI denetim sisteminde yaşanan sorunlar uzun yıllardır gündemdeydi. Tasarıda bu konuda da değişiklik yapılacağı ortaya çıktı ve şu ifadelere yer verildi: “Yapı denetim sektörünün en büyük sorunu olan yapı denetim kuruluşları ile yapı müteahhitleri arasındaki ticari bağın kesilerek yapı denetiminin daha etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi için yeni bir düzenlemeye gidilmiş olup, getirilen yeni sistemin yapı sahiplerini mağdur etmemesi için yapı denetimi hizmet bedeli oranı sabitlenmiştir. Yapı denetimi hizmet bedeli oranı sabitlenerek farklı fiyat uygulamaları önüne geçilmiş ve böylece yapı sahiplerinin mağduriyetinin engellenmesi amaçlanmıştır.”

İmar Barışını Getirecek Maddenin tam metni şöyle:

MADDE 16- 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 16- Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kuruluşlara 31/12/2018 tarihine kadar başvurulması ve bu maddedeki şartların yerine getirilmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu’yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.

Yapılan tespit sonucunda arsa emlak değeri ile yapı yaklaşık maliyeti toplamı üzerinden yüzde üç oranında alınacak kayıt bedeli başvuru sahibi tarafından genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. 6306 sayılı Kanun kapsamında kullanılmak üzere kaydedilen gelirler karşılığı Bakanlık bütçesine ödenek eklemeye Maliye Bakanı yetkilidir. Bu ödenek dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılarak kullanılır. Kayıt bedeline ilişkin oranı iki katma kadar artırmaya, yarısına kadar azaltmaya, ayrıca bölgelere göre kademelendirmeye ve başvuru süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.

Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir.

Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesinin ve maliklerin yarısının muvafakatinin bulunması halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu durumda, ikinci fıkrada belirtilen bedelin iki katı ödenir.

Beşinci fıkra uyarınca kat mülkiyetine geçilmiş olması 6306 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin uygulanmasına engel teşkil etmez.

Birinci fıkrada belirtilen yapılarda kentsel dönüşüm yapılması halinde Yapı Kayıt Belgesi aranır.

Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hâzineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı kayıt belgesi sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerinin talepleri üzerine taşırtmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Bu durumda elde edilen gelirler bu maddenin ikinci fıkrasına göre genel bütçeye gelir kaydedilir. Ayrıca bu gelirler hakkında 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hâzineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uygulanmaz.

Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğundadır.

Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından belirlenir.”